Beschadigende Buien

foto: Otto Huizinga

2015 07 08 Supercel boven Venetië met rechts de voorflank en links bij het rolwolkje de achterflank

Het hoogste bedrag dat in Europa uitgekeerd werd door de verzekeringsmaatschappijen tengevolge van weergerelateerde schade was veroorzaakt door hagelbuien. Overstromingen, ten gevolge van overvloedige neerslag, zijn een goede tweede.

 

Een belangrijke producent van beschadigende hagel is de supercel. Supercellen, die hun heftigheid ontwikkelen door de instroom, die zich getransformeerd heeft tot vortici, waardoor de lucht in grote snelheid omhoog kan en dan met een overeenkomstige massa en snelheid in de vorm van regen, hagel en/of koude windval weer naar beneden komt.

 

Hagel en Bliksem

Hagel is een bevroren kern die door snelheid en rotatie zijn vorm krijgt en door tijdsduur zijn omvang krijgt door rijpafzetting. De ringen, die zichtbaar zijn in de doorgesneden hagelsteen, hangen samen met de afwisseling van de eigen temperatuur lager dan nul en de eigen temperatuur gelijk aan nul.

De eigen temperatuur van de hagelsteen kan enkele graden hoger zijn dan de omgevingstemperatuur tengevolge van de warmteontwikkeling naar aanleiding van het proces van rijpafzetting.

 

Volgens Nowcast is er geen hagel die niet door bliksem voorafgegaan wordt en is er een relatie tussen de frequentie en intensiteit van de bliksem en de grootte van de hagelstenen. De verbindende factor tussen hagel en bliksem is de snel stijgende luchtstroom. De destructieve kracht van hagel houdt verband met de grootte van de hagelsteen. De grootste hagelsteen in Europa geregistreerd is 500 gram met een doorsnee van 14 cm, de grootste in de wereld is geregistreerd in Dakota in de Verenigde Staten. Deze had een doorsnee van 20 cm en woog 900 gram. De valsnelheid van hagel maakt deel uit van zijn destructieve potentie. De valsnelheid ligt tussen de 36 en 180 km/u. Het gewicht samen met de snelheid van de neergaande uitstroom bepalen deze snelheid.

 

De supercel is ook bekend om zijn moederschap van het tornado I type. Tornado I types komen in Europa weinig voor. Tornado's zijn slechts op een relatief klein oppervlak actief, maar als je huis er toevallig staat en de tornado bereikt een kracht EF3 of 4 dan ben je je huis en het meeste wat er in staat wel kwijt.

 

Wat in Nederland bekender is, is het tornado II type, gewoonlijk windhoos of waterhoos genoemd. Die ontstaat als resultaat van windschering en lift langs de koude massa van een zich ontwikkellende multicel, terwijl de algemene weersituatie tot dat moment redelijk rustig is. Het type I tornado ontstaat juist als een convectief weersysteem in zijn volwassen fase terecht gekomen is.

De foto bovenaan de pagina is de weergave van een supercel die over Venetië trok.

Met een Kestrel-4500 heb ik metingen verricht tijdens het passeren van deze bui.

 

De metingen laten een aardig patroon zien:

Om 17.47 u draait de wind en stijgt de barometer licht. Ook neemt vanaf dit moment de windsterkte toe. De absolute waarde van de Kestrel windmeting moet je niet te veel waarde aan geven want er is op dekhoogte gemeten.

Vervolgens is 17.52 u een volgende markering, hier komt de regen en windsterkte. De windsterkte was tenminste 45 knopen op 12 meter hoogte, die werd aangegeven door de windmeter van de boot, een scherpe temperatuur val van 8 graden in 6 minuten en in 12 minuten tijd een barometer daling van 22 hPa.

Op het moment dat bovenstaande foto werd gemaakt was er 10 minuten eerder bij Dolo, een stadje 20 kilometer ten westen van Venetië, een tornado met de kracht van EF 4, waardoor een dode te betreuren was, een aantal mensen gewond werden door rondvliegend materiaal en substantiële schade aan een aantal huizen en andere infrastructuur werd toegebracht.